(لطفا بخوانید )جهان در حال فرو پاشی نیست در حال انتقال بزرگ است

 

سریع القلم: جهان در حال انتقال بزرگ است

تصور می کنند که جهان در حال فروپاشی است، در حالی که اطلاعاتی که من ارائه کردم نشان می دهد جهان در حال انتقال بزرگ است و شهروندان در اکثر کشورهای دنیا که شامل آفریقا هم می شود، امروز از زندگی بهتری برخوردار هستند.

محمود سریع القلم، استاد نام آشنای روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی که هفته گذشته به دلیل حاشیه های نه چندان مهم حضورش در داووس حاشیه ساز شده بود، صبح دیروز شنبه سوم اسفندماه در نخستین پنل تخصصی همایش «هم اندیشی نظام قراردادهای صنعت نفت»که در مرکز همایش های بین المللی صدا و سیما برگزار شد، به بیان مشاهداتش از داووس پرداخت و آمار و ارقامی ارائه کرد که نشانگر سطح توسعه و وضعیت کشورهای مختلف دنیا در زمانه ما است.

به گزارش اعتماد او در این سخنرانی با عدد و رقم تحولات جهان را نه به سمت انحطاط که در راستای انتقال بزرگ ارزیابی کرد. در روایت سریع القلم کشورهای آسیایی نقش مهمی در آینده اقتصاد و سیاست جهان ایفا می کنند و این وظیفه ما است که با در نظر داشتن این تحولات به کل کشور فکر کنیم.

سریع القلم صحبتش را با اشاره به تخصصش در علوم انسانی آغاز کرد و گفت: ما در علوم انسانی وقتی بخواهیم علت یا علل رخ دادن یک پدیده را مشخص کنیم، نمی توانیم تعداد دقیق آنها را بیان کنیم بلکه باید سعی کنیم که کانون مسائل را مشخص کنیم. یک پزشک هم وقتی می خواهد علت یک بیماری را بررسی کند، کانون آن مشکل را استخراج می کند. در علوم انسانی نیز وضع به همین منوال است. به نظر من اگر بخواهیم مسائل ایران را بررسی کنیم، نمی توانیم بگوییم به طور دقیق که مثلاایران 125 مشکل دارد که با رفع آنها ایران یک کشور پیشرفته می شود.

سریع القلم در ادامه به مشکل اساسی توسعه در ایران از منظر خودش پرداخت و گفت: از نظر من به عنوان یک دانشجوی علم سیاست و روابط بین الملل، علت العلل مسائل ما آن است که ایران در سطح مدیریتی یک کشور بین المللی نیست. تا زمانی که ما بین المللی نشویم، بسیاری از مسائل ما حل نخواهد شد. موضوعاتی چون رقابت، کارآمدی، تخصص، سیستم سازی و عقلانیت برای آنکه در زمان کوتاهی ظرفیت حل شدن در وضعیت ما را داشته باشند، نیازمند آن است که ما هرچه سریع تر در مدارهای بین المللی قرار بگیریم. اتفاقا بین المللی بودن ما ایرانیان موافق طبع ما است.

ایرانیان بسیار جهان مدار هستند. تاریخ و جغرافیای ایران به عنوان یک عامل تعیین کننده این موضوع را نشان می دهد. به عبارت دیگر ما ایرانیان نه فقط به خاطر انتخاب هایمان که بلکه به دلیل جبر جغرافیایی و تاریخی و اهمیت بین المللی مان در منطقه، باید هر چه سریع تر در مدارهای بین المللی قرار بگیریم.

دکتر سریع القلم اما شرط بین المللی شدن را شناخت جهان خواند و گفت: شناخت جهان در کشور ما بسیار ضعیف است. امروز کشور چین یکی از قطب های مهم سیاسی و اقتصادی و مالی جهان است، اما در ایران حتی یک مرکز چین شناسی نداریم. امروز 95 درصد کشورهای جهان به یک اصول و اهداف مشترک برای توسعه رسیده اند که مورد اجماع جهانی است. اگر این اصول به ایران نرسیده به دلیل بحران شناخت ما از تحولات بین المللی است.

نویسنده «عقلانیت و آینده توسعه یافتگی در ایران» در ادامه به بیان این اصول پرداخت و گفت: نخستین اصل آن است که مهم ترین هدف یک کشور افزایش ثروت ملی است. دوم همکاری های به هم تنیده دولت ها، بنگاه ها و دانشگاه هاست، سوم همگرایی منطقه یی- اقتصادی است. امروز همگرایی منطقه یی اقتصادی تا اندازه یی به دلایل علمی و تحولات عمومی جهانی، جایگزین جهانی شدن و جهان گرایی شده است. اصل چهارم حل و فصل سریع اختلافات غیراقتصادی میان یک کشور و همسایگان آن کشور است. اصل پنجم آن است که ثبات سیاسی و رضایت مندی عامه مردم نتیجه آن است که حداقل نرخ رشد اقتصادی در یک کشور باید 3 درصد باشد. مهم ترین گروه اجتماعی که هیات حاکمه یک کشور می تواند به آنها اتکا کند، طبقه متوسط است که تولید ثروت، ثبات سیاسی و آینده یک کشور برای آنها اهمیت دارد. اصل ششم برنامه ریزی برای حفظ محیط زیست است.

دکتر سریع القلم در ادامه برای تشریح این اصول اطلاعاتی از برخی کشورهای دنیا با استفاده از مشاهداتش در داووس بیان کرد و گفت: از میان کشورهای «آسه آن» (ASEAN) یعنی 10 کشور آسیای جنوب شرقی، اندونزی در سال 2012، 204 میلیارد دلار صادرات داشته است. این کشورها 2/2 تریلیون دلار تولید ناخالص داخلی (GDP) دارند. مجموعه فعالیت این کشورها هم ردیف برزیل است و از روسیه بیشتر است.

این کشورها برای همگرایی میان خودشان برنامه ریزی کرده اند. بر این اساس تصمیم گرفته اند طی یک دهه آینده 540 هزار مایل جاده بکشند و 11 هزار و 700 مایل ریل آهن بین خودشان تاسیس کنند. کشور بعدی که اطلاعات آن را می گویم، کره جنوبی است. درآمد سرانه کره جنوبی 23 هزار دلار است، نرخ رشد اقتصادی آن در نیم قرن اخیر حداقل 7 درصد بوده است.

ارزش صادرات و واردات این کشور 2/1 تریلیون دلار بوده است. کشور بعدی ترکیه است. در سال 2012، 36 میلیون توریست و گردشگر از ترکیه بازدید کرده اند. نرخ رشد اقتصادی ترکیه در یک دهه گذشته حداقل 8 درصد بوده و طی 10 سال گذشته، 10 هزار کیلومتر اتوبان در این کشور ساخته شده است. درآمد سرانه این کشور 10 هزار و 500 دلار است و در سال 2012، 67 میلیارد دلار صادرات محصولات کشاورزی ترکیه بوده است.

کشور بعدی لهستان است. 106 میلیارد دلار طی 5 سال آینده از طرف کشورهای اتحادیه اروپا در این کشور سرمایه گذاری خواهد شد. اتحادیه اروپا در 10 سال گذشته 40 میلیارد دلار برای ساختار عمرانی لهستان سرمایه گذاری کرده است. حداقل نرخ رشد اقتصادی لهستان 4 درصد است و 46 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور برای صادرات بوده است.

دکتر سریع القلم در ادامه بر اهمیت کار اقتصادی چند جانبه و منطقه یی و بیرون آمدن از الگوهای صرفا داخلی تاکید کرد و گفت: منطقه نفتا در شمال امریکا (کشورهای کانادا، امریکا، مکزیک) نشان می دهد که در سال 1993 تجارت میان این کشورها 290 میلیارد دلار بوده است، در حالی که در سال 2012 به 1/1 تریلیون دلار رسیده است. این پیشرفت چشمگیر به دلیل قفل شدن این کشورها و یادگیری متقابل است.

کشور مکزیک که ما آشنایی بسیار کمی با آن در حوزه علمی و اجرایی داریم، با 40 کشور جهان قرارداد تجارت آزاد بسته و بخش خصوصی این کشور با مفاهیم کیفیت، رقابت و سرمایه گذاری آشنایی بسیار نزدیکی دارد. 20 سال گذشته 75 درصد صادرات کشور مکزیک را نفت تشکیل می داد، در حالی که امروز 75 درصد صادرات این کشور کالاست. درآمد سرانه این کشور در سال 1994، 4500 دلار بوده است، در حالی که امروز به 9700 دلار رسیده است.

دکتر سریع القلم در حالی که این اعداد و ارقام را درباره شاخص های توسعه کشورهای مختلف بیان می کرد، بر اهمیت ذهن کمی و رقمی و آماری در سیاستگذاری ها تاکید کرد و گفت: طی 20 سال آینده 35 هزار هواپیمای ایرباس در دوبی باید ساخته شود، این امر به دلیل تقاضای بالایی است که در دنیا وجود دارد.

ارزش این تعداد هواپیما 8/4 تریلیون دلار است که 35 درصد تقاضای این هواپیماها در منطقه آسیا خواهد بود. حدود 35 کشور در دنیا برای تولید این هواپیماها با یکدیگر همکاری مشترک خواهند داشت. سهم نرخ رشد از کل نرخ جهانی بین سال های 82 تا 87، 8/29 درصد بوده است، حال آنکه این رقم امروز 9/13 درصد رسیده است.

دکتر سریع القلم در ادامه با اشاره به کهنه بودن متونی که در علم سیاست در ایران آموزش داده می شود، گفت: متونی که ما در ایران می خوانیم و مورد بحث قرار می دهیم، تقریبا به 55 سال گذشته برمی گردد، یعنی در کشور ما هنوز صحبت از غرب است، در حالی که دیگر غربی در کار نیست.

نرخ رشد از کل جهان در مورد چین 35 سال گذشته 9/9 درصد بوده، اما امروز به 6/33 درصد رسیده است. این رقم در مورد چین از 8/3 درصد به 4/9 درصد رسیده است و در مورد ژاپن از 3/10 به 4/1 درصد رسیده است. مدیریت درآمد نفت در نروژ نشان می دهد که این کشور 720 میلیارد دلار در صندوق ذخیره ملی اش اندوخته دارد. طبق قانون این کشور تنها 4 درصد از این رقم را می تواند در بودجه جاری مورد مصرف قرار دهد، یعنی طبق مقررات نروژ 96 درصد از درآمد نفتی این کشور باید بیرون از این کشور سرمایه گذاری شود و 5/2 درصد مالکیت هر شرکتی که در اتحادیه اروپا ثبت شده متعلق به ذخایر نفتی کشور نروژ است.

امروز تمامی احزاب و پارلمان در نروژ با یکدیگر برای توافق بر سر اجماع جهت بهره برداری بیشتر از این درآمد نفت با یکدیگر بحث می کنند، تا به تولید علم، فناوری و ایجاد ساختار عمرانی وسیع تر در این کشور بپردازند.(قابل توجه نمایندگان مجلس)
دکتر سریع القلم در تشریح تحولات بین المللی پیش رو گفت: کاهش طبقه متوسط در اروپا و امریکای شمالی و افزایش آن در آسیا و امریکای لاتین یکی از این تحولات است. این امر نشان می دهد که ما اگر بخواهیم یک استراتژی ملی تدوین و به آینده اقتصاد ایران طی یک دهه دیگر توجه کنیم، باید توجه ویژه یی به منطقه آسیا به دلیل افزایش طبقه متوسط و به طور طبیعی افزایش مصرف گرایی داشته باشیم. منطقه آسیای مرکزی و قفقاز به واسطه بین المللی شدن این منطقه به شدت در حال رشد است. من اخیرا این نکته را در داووس دیدم که همه کشورهای آسیای مرکزی در قفقاز به طور فعال حضور داشتند و قراردادهای قابل توجهی با کشورهای مهم دنیا منعقد کردند.

دکتر سریع القلم سپس به مقایسه سطح رقابت پذیری کشورها پرداخت و گفت: نخستین کشور سوییس است، کشور دوم سنگاپور است، آلمان در رده چهارم جهان و قطر در رده سیزدهم است. کشور امارات نوزدهم و چین، بیست و نهم است. کشور مالزی در رده 34 و جمهوری آذربایجان 39 و ترکیه 44 است. اینها در حالی است که ایران در رده 82 قرار دارد.
دکتر سریع القلم در ادامه به تحولاتی که در سطح بین المللی در دنیا در حال وقوع است، اشاره کرد و گفت: آمار شرکت های چندملیتی در دنیا از نکاتی است که بسیار حایز اهمیت است. این آمار نشان می دهد که در سال 2003 کشورهایی که در حال توسعه بودند، تنها 19 شرکت چندملیتی داشتند، امروز این کشورها 127 شرکت چندملیتی دارند و این به معنای 670 درصد افزایش است، در حالی که کشورهای توسعه یافته سنتی جهان یک دهه پیش 481 شرکت چندملیتی داشتند و حالا173 شرکت چندملیتی دارند و این نشانگر کاهش 22 درصد در سطح جهان است.

این پیشرفت بدان معناست که در سال 2020، 50 درصد از رشد تولید ناخالص داخلی در سطح جهانی از آن کشورهای «بریکس» یعنی کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی خواهد بود. هر ساعت در دنیا 800 میلیون توئیت (twit) صورت می گیرد. جمعیت کنونی آفریقا یک میلیارد نفر است در حالی که این جمعیت در سال 2050 به 2 میلیارد نفر خواهد رسید. امروز ما در دنیا 25 ابرشهر داریم، در حالی که تعداد آنها طی 10 سال آینده به 35 شهر خواهد رسید.
سریع القلم اتفاق مهمی که در جهان در حال وقوع است و در نسل جوان ایران نیز مشهود و امیدوارکننده است را معقول و منطقی شدن انسان ها به دلیل گسترش دنیای مجازی خواند و گفت: این امر باعث می شود انسان ها از حسی بودن و مزاجی بودن دور شوند. ذهن و مغز جدید انسان ها به دلیل اتصال با ذهن مجازی جهان در حال رشد است.

در داووس 2014 تنها 9 میزگرد تخصصی در رابطه با مغز و ذهن نوین انسان تحت عنوان hyperconnectivity and rewiring the brain برگزار شد. اگر بخواهم به یک نمونه از اهمیت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جهان مجازی اشاره کنم، باید آمار فروش بازی های کامپیوتری در امریکا در سال 2013 اشاره کنم که 25 میلیارد دلار بوده است.

دکتر سریع القلم فهم غالب ما در ایران از جهان را به دوره جنگ سرد مختص دانست و گفت: ما به طور عمیق از جهان فناوری، صنعت، آموزش و همکاری های منطقه یی و بین المللی بی اطلاع هستیم. ما نسبت به جهان ذهنیت داریم و نه شناخت. یعنی الان کسانی که عموما بولتن می خوانند و اطلاعات دقیقی از جهان ندارند، بلکه شبح و ذهنیتی از جهان دارند و بر اساس intuition فکر می کنند و ذهن شان بر اساس اطلاعات و آمار دقیق تشکیل نشده است، تصور می کنند که جهان در حال فروپاشی است، در حالی که اطلاعاتی که من ارائه کردم نشان می دهد جهان در حال انتقال بزرگ است و شهروندان در اکثر کشورهای دنیا که شامل آفریقا هم می شود، امروز از زندگی بهتری برخوردار هستند.

دکتر سریع القلم در پایان به بیان پیش نیازهای توسعه ایران پرداخت و گفت: نخست شناخت علمی و واقعی از جهان: دوم شناخت واقعی و علمی از ایران: سوم معیار اثرگذاری در جهان امروز حتی در حوزه فرهنگ، شاخص های اقتصادی و فناوری هستند: چهارم تقویت ساختارهای قانونی و قضایی در داخل ایران: پنجم قوه مقننه و قوه قضاییه موثرتر: ششم افزایش امکانات مالی و سرمایه گذاری مساوی است سیاست خارجی تعاملی. به نظر من به عنوان کسی که تحولات دنیا را روزانه دنبال می کند، انرژی تقابل با ایران متمرکز در عربستان و اسراییل است.

اگر کشور ما به فکر یک راهبرد بنیادی برای سیاست خارجی تعاملی است، باید در رابطه با فعالیت های این دو کشور و انرژی تقابلی در مقابل ایران به وجود آورده اند، فکر بکند. از دیگر پیش نیازهای توسعه پذیرفتن بیشتر تفاوت های فکری و رویکردی در کشور، دستیابی به اجماع پیرامون رهیافت های کل کشور طی یک دهه آینده، افق و سیاستگذاری نرخ رشد 5 درصدی در ایران که ضامن حل و فصل بسیاری از نارسایی ها در کشور خواهد بود، میل مشترک سیاستگذاری خارجی و الزامات توسعه اقتصادی و نهایتا اینکه فکر کردن به کل کشور نه یک گروه خاص.

مزیت خودروسازان اروپایی و کره ای و غروب خودروسازان چینی(خبری خوشحال کننده برای خودروسازان ایران)

مزیت خودروسازان اروپایی و کره ای و غروب خودروسازان چینی(خبری خوشحال کننده برای خودروسازان ایران)

غروب آفتاب چینی‌ها در صنعت خودرو ایران

عبدالرضا احمدی‌خمینی . کارشناس اقتصادی

دیرزمانی است که دیگر مزیت نسبی، خریداری ندارد و پویایی اقتصاد ملی و ایجاد مزیت رقابتی، شرط اصلی ماندگاری در وادی تجارت بین‌الملل است.

 جزیره ناشناخته اقتصاد ایران که با افزایش تحریم‌ها و تنگناهای تعامل با کشورهای اروپایی در انحصار چینی‌ها و دیگر شرکای سنتی بود، امروز به‌دنبال سیاست‌های جدید دولت از انزوا بیرون می‌آید. چرخ‌دنده‌های اقتصاد ایران با حضور برند‌های معتبر و غول‌های صنعتی به تکاپو خواهد افتاد. در این موقعیت، گویا ایران به‌عنوان دروازه ورود به آسیای‌میانه، مسیر رشد و توسعه صنعتی را زودتر از دیگر عرصه‌ها تجربه خواهد کرد. در این شرایط گذار، صنعت خودرو به‌عنوان یکی از پردرآمد‌ترین صنایع در کشورمان نظر بسیاری از کشورهای صاحب‌قدرت در این عرصه را به حضور در این بازار، جلب کرده است. همان‌طور که پیش‌بینی شده بود زمزمه‌های بازگشت خودروهای وارداتی با برند کره‌ای و اروپایی - مخصوصا آلمانی- به‌طور رسمی به بازار ایران شنیده می‌شود و شرایط ایجادشده، احتمال تحقق آن را افزایش می‌دهد. با توجه به لغو تحریم‌ها، واردات این خودروها رونق می‌گیرد و در عین حال قیمت این خودروها کاهش نخواهد یافت، بلکه عوارض حاصل از آن و درآمد دولت رشد می‌یابد.
حضور رقبای اروپایی شاید برای خودروسازان داخلی خوشایند نباشد ولی تاثیرات آن بر اشتغالزایی، تسهیل فرآیند پیوستن به سازمان تجارت جهانی، توسعه دانش فنی و نیروی انسانی ماهر، رعایت استانداردهای بین‌المللی تولید، رقابتی‌شدن قیمت‌ها و افزایش کیفیت محصولات، معرفی فرصت‌های اقتصاد ایران، کاهش معضل آلودگی هوا و رونق در دیگر صنایع همکار، نظیر انرژی از سوی کارشناسان تایید می‌شود.

 شنیده‌ها از بازار خودرو، خبر ورود برند فورد و شورولت آلمان به ایران را تایید می‌کند و پیش‌بینی می‌شود حضور این شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری و تولید مشترک در ایران خواهد بود و صرفا واردات و فروش خودرو مدنظر نباشد. این شرایط همان فرصتی است که در صنعت هواپیمایی کشور به واسطه لغو تحریم‌های هوایی و انتخاب مسیر پروازی ایران به جای اوکراین اتفاق افتاد و روزهای خوشی را برای فعالان این عرصه رقم زد و اعتماد دوباره مردم را به این صنعت جلب کرد برای صنعت خودرو هم دور از نظر نخواهد بود.

لهستانی ها علیه پوتین مغرور کمپین خوردن سیب راه انداختن!

لهستانی ها علیه پوتین مغرور کمپین خوردن سیب راه انداختن!

کمپین سیب لهستانی ها علیه پوتین

صدای روسیه خبر داد شماری از شهروندان لهستانی در واکنش به تحریم های روسیه علیه محصولات کشاورزی اتحادیه اروپا، با سیب های تولیدی کشورشان عکس گرفتند و عکس ها را در شبکه های اجتماعی از جمله فیس بوک و توییتر منتشر کردند. این کمپین زمانی راه افتاد که روزنامه نگار لهستانی به نام «گریگور نواکی» عکسی از خود در حال گاز زدن سیب را با هشتگ «سیب بخورید» در توییتر منتشر کرد و نوشت: «این تصمیم دردناکی برای کشاورزان لهستانی است به ویژه که نیمی از تولید سیب آنها به روسیه صادر می شود. بهترین شیوه برای کمک به آنها افزایش خوردن سیب و نوشیدن آب این میوه است.» تنها با گذشت چند ساعت کمپین های بزرگی در فیس بوک و توییتر با نام های «سیب بخورید» و «برای ناراحت کردن پوتین سیب بخورید» به راه افتاد. در این کمپین ها، افراد مختلف در حالت های گوناگون عکس گاز زدن سیب تولید کشورشان را منتشر کردند. این کمپین در رسانه های لهستانی و اروپایی نیز بازتاب گسترده یی یافت. وزیر کشاورزی لهستان هم در کنار شمار دیگری از سیاستمداران این کشور با انتشار عکس «سیب گاز زدن» به این کمپین پیوست. در این کمپین ها، تصاویر طنز آمیزی درباره پوتین هم منتشر شده است.لازم به ذکر است روسیه به تازگی در واکنش به تحریم های اتحادیه اروپا و امریکا علیه مسکو، واردات محصولات کشاورزی، گوشت و لبنیات از کشورهای عضو اتحادیه اروپا را ممنوع اعلام کرد.

یاداشت

 آفرین به ملتی که آگاه است و مشکلات کشورش را درک می کند و با استفاده از ابزارها و امکانات حداقلی به جنگ آسیب های احتمالی آن می رود این حرکت خودجوش نشانه حضور عقلای رسانه ای در کشور لهسنان است امید این که الگویی شود برای کشورهای خاورمیانه که اعتماد ، همبستگی را با خود می اورد.

   

بازار آزاد واقعی ضرورتی برای اقتصاد ایران

بازار آزاد واقعی ضرورتی برای اقتصاد ایران

نهادهای فراگیر: ضرورت اقتصاد بازار


نویسنده: حسین راغفر*

    اقتصاد بازار یک واژه بزرگ است و مشخصه های خیلی قطعی و تعیین شده یی ندارد که نشان دهد یک اقتصادی، اقتصاد بازار است و غیر از آن اقتصاد بازار نیست. در واقع اقتصاد بازار، مرزهای تعریف شده و مشخصی ندارد، ولی می توان برای آنها مولفه های مشترکی در نظر گرفت. نخست اینکه به جز موارد نادر در دنیا، اقتصاد بازار در همه جا حضور دارد. بر این اساس، بحث بر سر انتخاب بازار یا غیر بازار نیست، بلکه انتخاب بر سر نقش و کارکرد بازار و گزینه های دیگری است که در مقابل بازار قرار دارد. به عبارت دیگر، بحث بر سر «چه نوع بازاری» است. در این زمینه تقریبا یک تفاهم گسترده در میان اقتصاددانان با حتی آرای متفاوتی وجود دارد.

    در حال حاضر نادر هستند کسانی که نقش بازار را به طور کلی نفی کنند، اما موضوع اینجاست که چه کارکردهایی را باید از اقتصاد بازار انتظار داشته باشیم. هم اکنون کشورهای سرمایه داری با ویژگی هایی که یکی از اصلی ترین محورهای آن، عدالت اجتماعی است مثل سوئد، نروژ و فنلاند، ضمن اینکه نهادهای سرمایه داری و اقتصاد آزاد در این کشورها فعال است، اما اقتصادهای بسیار نظم یافته از طریق ترکیبات نهادی تنظیم شده از نظام سیاسی یا دولت دارند. البته کارکرد بازار، یک کارکرد اجتماعی است، یعنی بازار لجام گسیخته رها شده یی وجود ندارد که با غارت منابع عمومی توسط یک گروه قلیل صورت بگیرد. به عبارتی، این بازارها، بازارهای اجتماعی و بازارهایی هستند که در آنها از طریق تنظیم مقررات، به تنظیم رفتار بازیگران اقتصادی در عرصه مالکیت خصوصی با بخش خصوصی پرداخته شده است. بازار انتظام یافته یی است که با استقرار نهادهای حامی مالکیت خصوصی روی انگیزه فعالان بخش خصوصی تغییر مثبت و سازنده یی دارد، به نحوی که بر مشارکت گسترده آنها برای کسب سود تاکید دارد و از طرف دیگر، روی حفظ منافع عمومی تاکید می شود.


    در این بازار، یکی از مسائلی که تاثیر تعیین کننده یی دارد، نقش سیاست های دستمزدی است. در این نظام دستمزدی انتظار می رود افراد از دستمزدهای شایسته یی برای کسب یک زندگی شایسته برخوردار باشند: صرف نظر از اینکه افراد چه شغلی دارند. بر همین اساس، اختلاف طبقاتی و نابرابری های اجتماعی و اقتصادی در این جوامع در کمترین میزان در سطح دنیا قرار دارد و به لحاظ رفاه اجتماعی نیز بالاترین سطح رفاه اجتماعی را شهروندان این کشورها دارند.
    نکته بسیار قابل تامل در مورد این اقتصادها این است که کمتر دچار آسیب های چرخه های تجاری می شوند و دوم اینکه از چرخه های تجاری که در مقیاس جهانی شکل می گیرد، مثل بحران های اقتصادی جهان، کمترین میزان آسیب متوجه آنها می شود. در واقع نتیجه اصلی این نوع بازار اجتماعی، شکل گیری سرمایه بزرگ اجتماعی است که در آن همبستگی اجتماعی منجر به همکاری اجتماعی می شود و در نهایت از هر دو اینها، انسجام اجتماعی پیش می آید. این انسجام اجتماعی یک عامل محرک برای همبستگی های بیشتر اجتماعی و متعاقب آن، رشد اقتصادی بیشتر است. در واقع اقتصادهای بازار اجتماعی، نهادهای فراگیری را پایه گذاری می کنند و امکان یک نابرابری های اقتصادی - اجتماعی را به شدت تقلیل می دهند، فرصت های اجتماعی را به طور فراگیر برای تمامی آحاد کشور فراهم می کنند، فرهنگ عمومی را به سمت یک همکاری جمعی پیش می برند که محصول هم افزایی نیروها و ظرفیت ها، یک جامعه به سامان و رو به رشد و تعالی را به وجود می آورد.


    در کل از این مجموعه بحث راجع به بازار، آن زمان می شود گزینه های دیگر بازار را دید که در آنها، تفاوت های فاحش در قدرت، ثروت و درآمد اتفاق می افتد و در نهایت باعث نابرابری های گسترده در جامعه می شود و نهادهای موسوم به نهادهای استخراجی در این جوامع شکل می گیرند. به این معنا که منافع گروه های خاص، مصالح عمومی را به گروگان می گیرد و محصول چنین اجتماع هایی با این مدل سرمایه داری، رشد جرم و جرایم، اختلاف طبقاتی، کاهش سرمایه اجتماعی، کاهش ظرفیت های همکاری اجتماعی و به تبع آن، جامعه یی است که همبستگی اجتماعی رو به کاهش است و به صورت یک عامل منفی عمل می کند. آن زمان چنین جامعه یی، جامعه یی است که ظرفیت های همکاری اجتماعی در آن تقلیل پیدا می کند و ناکارآمدی ناشی از افزایش هزینه های دادوستد و معاملاتی در این جوامع به شدت افزایش می یابد. فساد اقتصادی و سیاسی هم از دیگر ویژگی های چنین جامعه یی است. به این ترتیب نقطه مقابل آن الگوهای اولیه، این شکل دوم از سرمایه داری یا اقتصاد بازار است. بنابراین ما از یک اقتصاد بازار صحبت نمی کنیم، بلکه از طیفی از اقتصادهای بازار صحبت می کنیم که یک سر آن می تواند به یک جامعه به سامان و رو به رشد و تعالی منتهی شود یا به گونه یی دیگر، یک جامعه مخرب ضد ارزش های فردی و اجتماعی باشد.


    در رابطه با ایران نیز باید گفت در حال حاضر اقتصاد بازار در ایران کار می کند، اما اقتصاد بازاری نیست که در خدمت جامعه باشد و یک بازار اجتماعی نیست. در حال حاضر اقتصاد ایران، اقتصاد مبتنی بر بازار و تلفیقی از اقتصاد بازار و اقتصاد دولت است که نهادهای بازار هم در آن حضور دارند، اما این اقتصاد آمیخته است با منافع گروه هایی در درون قدرت و دولت. به همین دلیل آنجایی که حکم می کند، اصحاب قدرت به اسم بخش خصوصی و بازار منافع را به نفع خود و به زیان جامعه مصادره می کنند. بنابراین اقتصاد آزاد در کشور ما به نفع بازار اجتماعی نیست و برای تحقق این بازار، اصلاحات نهادی ضروری است: مثل اینکه ما نهادهایی را که نهادهای فراگیر هستند، بتوانیم تحقق عینی ببخشیم.
    
    کارشناس اقتصادی*
    

تفکیک جنسیتی از دیدگاه هاشمی رفسنجانی

تفکیک جنسیتی  از دیدگاه هاشمی رفسنجانی

هاشمی رفسنجانی:تفکیک جنسیتی نتیجه عکس می دهد



گروه سیاسی| بعد از بحث های متفاوتی که پیرامون دغدغه های برخی از مسوولان در باب مقوله حجاب و به دنبال آن تفکیک جنسیتی از سوی شهردار تهران مطرح شد که البته با واکنش های متفاوتی از سوی مقامات رسمی و غیر رسمی کشور روبه رو شد، پایگاه اطلاع رسانی رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز روز گذشته اقدام به بازنشر مصاحبه یی از رییس این مجمع کرد. مصاحبه یی که نزدیک به یازده سال از عمر آن می گذرد.

در این مصاحبه که در سال 82 با روزنامه کیهان انجام شد آیت الله هاشمی رفسنجانی به تاثیرات نحوه برخوردها با موضوع حجاب اشاره کرد. وی ضمن انتقاد صریح از «خشک مقدسی ها» با مردم، تاکید کرد: بخشی از آنچه که الان اتفاق افتاده، عکس العمل سخت گیری هایی است که در مساله حجاب انجام دادند که برای جامعه مخصوصا در زن ها حالت فرار درست کرد.

گزیده پاسخ های وی به کیهان بدین شکل است: مثلااز من می پرسیدند: زن می تواند کت و دامن بپوشد؟ گفتم: چه اشکالی دارد؟ سر همین جواب خیلی حرف زدند. بحث رنگ مطرح شد، گفتم که رنگ را خدا تعیین نکرده است. رنگ سیاهی که ما انتخاب کردیم، درست ضد آن چیزی است که اهل بیت(ع) انتخاب کردند. آنها سفید یا سبز می پوشیدند. بنی عباس بودند که سیاه را آوردند. گفتم کاری به رنگ لباس مردم نداشته باشید. کاری به شکل لباس مردم نداشته باشید. زن باید پوشیده باشد، حالالباس هرچه می خواهد، باشد. نباید تبرج باشد، چون یک اصل اسلامی است.

بنابراین ما مسائل فرهنگی را در حد اعتدال قبول داریم. یعنی همان مقداری که اسلام خواسته است و نه آن مقداری که بخواهیم تحمیل کنیم. می خواستند زنان و مردان را از هم جدا کنند و حتی سراغ درمان رفتند و گفتند که طبیب زن برای زن و طبیب مرد برای مرد باشد. اینها همه سخت گیری هایی است که نتیجه عکس می دهد. اگر سخت گیری ها را رسمی کنیم برای جامعه مخصوصا در زن ها و جوان ها حالت فرار درست می شود. هنوز فکر می کنم اگر ابتکار را دست بگیریم، توقعات خانم ها و جوان ها را شرعا می توانیم تامین کنیم و پیش خداوند هم حجت داریم.